Een verkeerde landing, een onverwachte tackle of een plotselinge richtingsverandering: voor je het weet, verzwik je je enkel en sta je langs de kant. Enkelblessures komen veel voor bij voetballers. Maar wat gebeurt er precies wanneer je door je enkel gaat? Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken en vooral: wanneer kun je weer veilig het veld op?

We vroegen het aan onze fysiotherapeut.

Waarom zijn enkelblessures bij voetbal zo veelvoorkomend?

Voetbal vraagt veel van je enkels. Tijdens een wedstrijd ben je voortdurend aan het versnellen en afremmen, springen, landen en van richting veranderen. Daarbij wordt de enkel regelmatig belast.

Ook onverwachte situaties spelen een belangrijke rol. Denk bijvoorbeeld aan een landing op de voet van een tegenstander of een botsing met een andere speler. Op hoge snelheid kan zo’n onverwachte beweging ervoor zorgen dat de enkelbanden flink worden belast.

Een veelvoorkomend voorbeeld is het inversietrauma. Hierbij klapt de voet naar binnen en kunnen de enkelbanden aan de buitenzijde beschadigd raken. Dat kan variëren van een lichte verrekking tot een volledige scheur van een enkelband.

Maar er zijn meer mogelijkheden. Ook de binnenste enkelbanden, de syndesmose, het kraakbeen of pezen rondom de enkel kunnen beschadigd raken.

Door je enkel gegaan? Speel niet zomaar door

Veel voetballers zijn geneigd om na een paar minuten even te testen of het “wel meevalt”. Toch is het belangrijk om op dat moment goed naar je lichaam te luisteren.

Stel jezelf een paar vragen:

• Kun je nog normaal op je been staan?
• Ontstaat er snel een zwelling?
• Voelt je enkel instabiel? Of kun je hem nog redelijk bewegen?

Veel pijn, een snelle forse zwelling of het niet goed kunnen steunen op het been zijn signalen om de enkel verder te laten rusten en niet verder te spelen.

Wanneer ga je met een enkelblessure naar de fysiotherapeut? 

Niet iedere enkelblessure heeft dezelfde aanpak nodig. Twijfel je over de ernst van de blessure? Dan is het verstandig om de enkel te laten beoordelen.

Dat geldt zeker wanneer je:

• niet goed kunt lopen of steunen;
• veel pijn of een zwelling hebt;
• een instabiel gevoel in de enkel hebt;
• na een paar dagen nauwelijks verbetering merkt;
• regelmatig opnieuw door je enkel gaat.

Voor voetballers is er bovendien een belangrijk verschil tussen weer kunnen wandelen en weer klaar zijn om te voetballen.

Een enkel kan tijdens het wandelen prima aanvoelen, terwijl sprinten, springen of een plotselinge richtingsverandering nog te veel gevraagd is.

Van wandelen naar weer voetballen

Een goed revalidatietraject bestaat daarom uit verschillende stappen. Hoe snel je door deze stappen heen gaat, hangt af van de ernst van de blessure en hoe je enkel reageert op de belasting.

In het begin ligt de focus op het verminderen van pijn en zwelling en het terugkrijgen van de normale beweeglijkheid van de enkel.

Daarna wordt gewerkt aan:

1. Kracht
De spieren rondom de enkel, waaronder de kuitspieren, moeten weer voldoende sterk worden.

2. Stabiliteit en balans
Je moet je enkel weer goed kunnen controleren. Een eenvoudige oefening is bijvoorbeeld op één been staan. Vanuit daar kun je de oefening steeds moeilijker maken, bijvoorbeeld door tegelijkertijd een bal te gooien en te vangen.

3. Coördinatie
Je enkel moet niet alleen sterk zijn, maar ook snel en gecontroleerd kunnen reageren op bewegingen.

4. Sportspecifieke belasting
Uiteindelijk moet je enkel weer kunnen doen wat tijdens een voetbalwedstrijd van je wordt gevraagd. Denk aan joggen, sprinten, springen, landen, draaien en onverwachte richtingsveranderingen.

Pas wanneer de enkel deze belasting weer goed aankan, wordt de stap naar volledige deelname aan voetbal kleiner.

Kun je een enkelblessure voorkomen?

Helemaal voorkomen kun je een enkelblessure niet. Voetbal blijft een contactsport en soms maak je simpelweg een ongelukkige beweging.

Je kunt het risico echter wel verkleinen door gedurende het seizoen aandacht te besteden aan kracht, balans en coördinatie.

Dat is niet alleen belangrijk nadat je een enkelblessure hebt gehad. Juist door deze oefeningen structureel onderdeel te maken van je training, werk je aan de belastbaarheid van je enkels.

Heb je al eerder een enkelblessure gehad? Dan is een goede opbouw extra belangrijk. Wanneer je te snel weer gaat voetballen terwijl je enkel nog onvoldoende sterk of stabiel is, kan de kans op een nieuwe enkelblessure groter zijn.

Weer voetballen? Kijk niet alleen naar de kalender

Een veelgemaakte fout bij sportblessures is kijken naar hoeveel tijd er verstreken is sinds het moment van de blessure.

Maar twee weken na een enkelblessure betekent niet automatisch dat je enkel klaar is om weer negentig minuten te voetballen.

Belangrijker is de vraag: wat kan je enkel op dit moment weer aan?

Kun je pijnvrij bewegen? Is de kracht voldoende terug? Kun je goed op één been staan, springen en landen? Kun je versnellen, afremmen en van richting veranderen zonder klachten of onzeker gevoel?

Door de belasting stap voor stap op te bouwen, kun je gericht toewerken naar een veilige terugkeer op het voetbalveld.

Heb je een enkelblessure opgelopen, blijf je klachten houden of ben je steeds opnieuw door je enkel gegaan? Bij Fysio Geulstraat kunnen we samen beoordelen wat er aan de hand is en welke stappen nodig zijn om je weer verantwoord in beweging te krijgen.