Hoofdpijn wordt nog te vaak gezien als iets kleins of als een klacht die “erbij hoort”. In werkelijkheid kan hoofdpijn een enorme impact hebben op het dagelijks leven. Werk, slaap, sociale activiteiten en zelfs simpele dagelijkse bezigheden kunnen erdoor worden beïnvloed. 

Als orofaciaal-manueel fysiotherapeut én bestuurslid van het Hoofdpijnnetwerk Noord-Holland ziet Nienke Dokter dagelijks hoe complex hoofdpijnklachten kunnen zijn maar ook hoeveel verbetering mogelijk is met de juiste diagnose en behandeling.

Orofaciaal fysiotherapeut 

Veel mensen met chronische hoofdpijn worden jarenlang van het kastje naar de muur gestuurd zonder blijvende oplossing.  Juist daarom wilde Nienke zich hierin specialiseren. De specialisatie tot orofaciaal fysiotherapeut is een masteropleiding waarbij uitgebreid aandacht wordt besteed aan de anatomie van het hoofd-halsgebied, het zenuwstelsel, tandheelkunde en specifieke behandeltechnieken voor de kaakregio.

Hoofdpijn kent veel verschillende vormen.  Een goede classificatie van de klachten is essentieel om tot een passend behandelplan te komen.

Welke soorten hoofdpijn komen het meest voor?

1. Primaire hoofdpijn 

Bij primaire hoofdpijn is de hoofdpijn zelf de aandoening. Hieronder vallen onder andere:

• migraine
• spanningshoofdpijn
• clusterhoofdpijn

2. Secundaire hoofdpijn

Bij secundaire hoofdpijn is de hoofdpijn een gevolg van een andere oorzaak, zoals problemen rondom het kaakgewricht of overmatig medicatiegebruik. Denk hierbij aan:

• hoofdpijn door kaakklachten (TMD)
• medicatieafhankelijke hoofdpijn

Welke factoren kunnen hoofdpijn verergeren?  

Volgens Nienke is bij hoofdpijn een uitgebreide intake ontzettend belangrijk. Vaak zijn er meerdere factoren die de klachten in stand houden.

Tijdens een intake wordt onder andere gekeken naar:

• mondgewoontes zoals tandenknarsen of kaakklemmen
• houding achter computer of telefoon
• slaappatroon
• stress
• medicatiegebruik

Bij migraine wordt daarnaast gekeken naar signalen die voorafgaan aan een aanval, ook wel de predromale fase genoemd. Door deze signalen te herkennen, krijgen patiënten meer inzicht in hun klachten en kunnen ze beter leren omgaan met een aanval.

Migraine zelf kan fysiotherapeutisch niet worden opgelost, maar fysiotherapie kan wel ondersteunend werken. Zo blijkt uit recent onderzoek dat aerobe training de frequentie van migraineaanvallen kan verminderen. Ook kan begeleiding helpen bij het herkennen van triggers en lichamelijke spanningsfactoren.

Hoe ziet een behandeltraject eruit?

Een behandeltraject begint altijd met een uitgebreide intake en onderzoek. Er wordt onderzocht om welk type hoofdpijn het gaat, waarna de behandeling daarop wordt afgestemd.

Afhankelijk van de oorzaak kan de behandeling bestaan uit:

• ontspanning van de kauw- en nekspieren
• houding- en bewegingsadvies
• oefeningen
• samenwerking met andere specialisten, zoals een neuroloog of gnatholoog

Het belangrijkste is dat patiënten begrijpen waar hun klachten vandaan komen. Dat geeft vaak al veel rust.

Een verhaal uit de praktijk 

Een patiënte van in de veertig liep al vijftien jaar rond met dagelijkse hoofdpijnklachten. Ze gebruikte zware medicatie en kon nauwelijks normaal functioneren.

Ze dacht dat ze ermee moest leren leven. Maar uit onderzoek bleek dat zij zowel overdag als ’s nachts haar kiezen stevig op elkaar klemde. Dit veroorzaakte hevige spanning in de kaak- en nekspieren, met voortdurende hoofdpijn als gevolg.

In samenwerking met een gnatholoog werd een opbeetplaat voor de nacht aangemeten. In combinatie met fysiotherapeutische behandeling was zij binnen acht weken klachtenvrij.

Ze vertelde emotioneel dat ze weer met haar kinderen naar de speeltuin kon zonder hoofdpijn. Dat soort momenten maken dit werk bijzonder vertelt Nienke.

Tips bij langdurige hoofdpijn  

Omdat hoofdpijn veel verschillende oorzaken kan hebben, bestaat er geen standaardoplossing. Wel zijn er tips die kunnen helpen om meer inzicht te krijgen in de klachten:

• houd een hoofdpijndagboek bij
• controleer regelmatig je kaakspanning
• neem vaker houding- en beweegpauzes
• Zoek de juiste specialist: blijf niet te lang rondlopen met klachten. Een orofaciaal fysiotherapeut kijkt verder dan alleen de plek waar de pijn zit.